حیوانات هم دروغ می گویند
به گزارش بیا شمال، پرنده ای به نام بوچانگای دم چنگالی با تقلید صدای اخطار حیوانات دیگر، آنها را از محل غذا فراری می دهد و سپس غذایشان را می دزدد. این رفتار پرسشی مهم را در رابطه با توانایی حیوانات در فریب آگاهانه مطرح کرده است. این که آیا این پرندگان واقعا دروغ می گویند یا صرفا از سازوکارهای طبیعی برای بقا استفاده می کنند؟
تینا مزدکی_در طبیعت، خیلی از رفتارهایی که از بیرون شبیه فریب به نظر می رسند، بدون آگاهی و تصمیم گیری آگاهانه اتفاق می افتند. بعنوان مثال پروانه ای که روی بال هایش نقش هایی شبیه چشم دارد، درکی از واکنش شکارچیان به این نقش ها ندارد. این خاصیت ها در طول نسل های متوالی و بر اثر انتخاب طبیعی شکل گرفته اند.
در عین حال، برخی رفتارهای جانوری پیچیده تر به نظر می رسند. این رفتارها امکان دارد هدفمند، حساب شده و متوجه تغییر باور یا رفتار جانور دیگری باشند. جیمز اوهانلون، جانورشناس و نویسنده کتاب تازه «دروغ گوها، متقلب ها و مقلدها: فریب و نیرنگ در طبیعت» که در سال ۲۰۲۶ از طرف انتشارات دانشگاه کلمبیا انتشار یافته، در این کتاب به بررسی همین مرز میان سازگاری طبیعی و فریب آگاهانه می پردازد.
یکی از نمونه های مورد توجه او، پرنده ای کوچک به نام بوچانگای دم چنگالی (Dicrurus adsimilis) است که در آفریقا زندگی می کند. این پرنده توانایی قابل توجهی در تقلید صدا دارد و می تواند صدای هشدار میرکت ها را به گونه ای شبیه سازی کند که آنها را به فرار وادار کند.
میرکت ها با شنیدن این صدا تصور می کنند خطری در نزدیکی شان وجود دارد و از محل غذا دور می شوند. در همین زمان، بوچانگا به سوی غذای رهاشده می رود و آنرا می دزدد.
بیشتر رفتارهای فریبنده در طبیعت حاصل سازگاری های تکاملی هستند و لزوماً با آگاهی همراه نیستند. بوچانگای دم چنگالی می تواند صدای هشدار میرکت ها و چندین گونه پرنده را تقلید کند. میرکت ها با شنیدن صدای هشدار، محل غذا را ترک می کنند و پرنده از فرصت برای دزدیدن غذای آنها بهره می گیرد. محققان بالاتر از ۵۰ نوع صدای فریبنده را در مجموعه آواهای این پرنده شناسایی کرده اند. این پرنده با تغییر مداوم صداهای هشدار، مانع عادت کردن حیوانات دیگر به فریب خود می شود. دانشمندان هنوز درباره ی توانایی حیوانات در فریب عمدی و آگاهانه با احتیاط اظهارنظر می کنند. بالاتر از ۵۰ صدای فریبنده در مجموعه آواهای یک پرنده بوچانگاها فقط صدای میرکت ها را تقلید نمی کنند. آنها می توانند صدای هشدار جانوران دیگری را نیز بازسازی کنند. همچون این جانوران میتوان به سار براق شنل دار اشاره نمود. میرکت ها و دیگر حیواناتی که در معرض این صداها قرار می گیرند، بارها فریب می خورند و غذای خویش را رها می کنند. محققان بالاتر از ۵۰ نوع صدای فریبنده را در مجموعه آواهای بوچانگای دم چنگالی شناسایی کرده اند.
این پرنده با تغییر مداوم صداهای هشدار، احتمال عادت کردن قربانیان به یک صدای مشخص را می کاهد. اگر حیوانات به مرور متوجه شوند که یک صدای خاص همیشه به مفهوم وجود خطر نیست، امکان دارد دیگر به آن واکنش نشان ندهند. تغییر دادن صداها به بوچانگا کمک می نماید فریب خویش را ادامه دهد.
این رفتار فقط روی میرکت ها اثر نمی گذارد. پرندگان دیگری مانند پید ببلرها و بافنده های اجتماعی نیز که بصورت گروهی روی زمین به جست وجوی غذا می پردازند، گاهی با شنیدن هشدارهای دروغین محل غذای خویش را ترک می کنند.
میرکت (Meerkat) آیا تقلید صدا به مفهوم دروغ گفتن است؟ با وجود شواهد رو به افزایش درباره ی رفتارهای فریبنده در حیوانات، دانشمندان هنوز با احتیاط درباره ی توانایی آنها در فریب عمدی اظهارنظر می کنند. اوهانلون دو دلیل اصلی برای این احتیاط مطرح می کند.
اولین دلیل، پرهیز از انسان انگاری در مطالعات رفتار جانوران است. محققان نباید خاصیت ها، احساسات و انگیزه های انسانی را بدون شواهد کافی به حیوانات نسبت دهند. در حقیقت، صرف مشاهده رفتاری شبیه دروغ گویی در یک حیوان به این معنا نیست که آن حیوان نیز مانند انسان درباره ی حقیقت و دروغ فکر می کند.
از آنجایی که دروغ گویی به طور معمول رفتاری انسانی تلقی شده است، دانشمندان برای نسبت دادن آن به گونه های دیگر محتاط هستند. آنها باید میان رفتارهایی که بنابراین انتخاب طبیعی شکل گرفته اند و رفتارهایی که احتمالا با قصد فریب دادن جانور دیگر انجام می شوند، تفاوت بگذارند.
دلیل دوم به شیوه کار علمی مربوط می شود. دانشمندان به طور معمول تلاش می کنند از نتیجه گیری قطعی درباره ی پدیده ها اجتناب کنند.
آیا گونه های دیگر هم از فریب آگاهانه استفاده می کنند؟ اوهانلون تاکید می کند که شناخت دانشمندان از احتمال دروغ گویی در حیوانات هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد. حیواناتی که بصورت گروهی زندگی می کنند، از انتخابهای محتمل جهت بررسی رفتارهای فریبنده هستند، اما محققان هنوز تنها بخش کوچکی از شیوه های احتمالی فریب در جوامع جانوری را شناسایی کرده اند.
هنوز معلوم نیست آیا شکل های مشابهی از فریب در آوازهای زیرصوت نهنگ ها و دلفین ها، پیام های شیمیایی مورچه ها و موریانه ها یا صداهای سگ های وحشی نیز وجود دارد یا خیر. اما بالاخره، رفتار بوچانگای دم چنگالی نمونه ای قابل توجه از استفاده یک حیوان از تقلید صدا برای تغییر رفتار جانوران دیگر است. در عین حال این که این رفتار را بتوان دقیقاً معادل دروغ گویی انسان دانست، پرسشی است که پاسخ آن به پژوهش های بیشتر درباره ی آگاهی، قصد و شیوه تصمیم گیری حیوانات نیاز دارد.
منبع: livescience
منبع: بیا شمال
این مطلب بیاشمال را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب