نورمن بورلاگ جوانی که با ۶۱ دلار از مزرعه راه افتاد، با نوبل صلح به خانه بازگشت
بیا شمال: نورمن بورلاگ، دانشمند آمریکایی و برنده جایزه صلح نوبل سال ۱۹۷۰، زندگی اش را وقف مبارزه با گرسنگی کرد؛ مردی که با اصلاح گونه های گندم، به افزایش چشم گیر تولید غلات در مکزیک، هند و پاکستان کمک کرد و یکی از مهم ترین چهره های انقلاب سبز در کشاورزی جهان شد. اما داستان او از لابراتوار های مجهز و دانشگاه های مشهور آغاز نشد؛ از مزرعه ای بدون برق و ماشین آلات در ایالت آیووا آغاز شد؛ جایی که پسربچه ای کنجکاو، همزمان با کار در مزرعه، کشتی می گرفت، از میان برف و کولاک به مدرسه می رفت و هنوز نمی دانست روزی نامش با نجات میلیونها انسان از گرسنگی گره خواهد خورد.
به گزارش بیا شمال به نقل از خبر آنلاین، نورمن ارنست بورلاگ ۲۵ مارس ۱۹۱۴ در مزرعه پدربزرگش، نزدیک شهر کرسکو در ایالت آیووا آمریکا، متولد شد. خانواده او ریشه نروژی داشتند؛ اجدادش در میانه قرن نوزدهم از نروژ به آمریکا مهاجرت کرده و در زمینهای کشاورزی شمال این کشور ساکن شده بودند.
نورمن ارنست بورلاگ وی در خانواده ای کشاورز و در شرایطی بزرگ شد که با زندگی امروزی فاصله بسیاری داشت. مزرعه خانوادگی نه برق داشت، نه خودرو و نه ماشین آلات مدرن کشاورزی. بخش عمده کارها با نیروی انسان و اسب انجام می شد. زندگی در چنین محیطی به معنای آن بود که خردسالان هم از همان سالیان نخست باید بخشی از مسئولیت های روزانه را بر عهده می گرفتند.
بورلاگ از همان کودکی پسری پرانرژی، کنجکاو و مستقل بود. علاقه داشت بداند چیزها چطور کار می کنند و ساعات زیادی را به گشت وگذار در جنگلهای کوچک و کنار جویبارها می گذراند. با این وجود، یکی از نزدیک ترین همراهان وی در آن سال ها پدربزرگش «نلس» بود.
نلس برای نورمن فقط یک پدربزرگ نبود؛ معلمی بود که خیلی از درسهای مهم زندگی را نه در کلاس درس، بلکه هنگام انجام کارهای روزمره مزرعه به او می آموخت. نورمن بدنبال پدربزرگش راه می افتاد، به مرغ ها غذا می داد، تخم مرغ جمع می کرد، علف های هرز باغچه را بیرون می کشید و در کارهایی که از عهده یک کودک برمی آمد کمک می کرد.
پدربزرگش او را «نورم پسر» صدا می کرد و سه سفارش را مرتب به او یادآوری می کرد: کار خوب انجام بده، خودت فکر کن و ذهنت را امروز پر کن تا فردا شکمت خالی نماند.
این جمله آخر بعدها معنایی فراتر از یک سفارش خانوادگی پیدا کرد؛ گویی خلاصه ای از مسیری بود که بورلاگ در زندگی حرفه ای اش طی کرد.
پسربچه ای که در کولاک نزدیک بود در برف جا بماند یکی از خاطرات دوران کودکی بورلاگ به زمستان سال ۱۹۱۹ بازمی گردد؛ زمانی که او پنج سال داشت و برای اولین بار به مدرسه ای یک کلاسه در منطقه روستایی نیو اورگن رفت.
فضای روستایی آیووا و مدرسه یک کلاسه ای که بورلاگ تحصیلات ابتدائی خویش را در آن شروع کرد. مدرسه حدود یک ونیم مایل با خانه فاصله داشت و خردسالان این مسیر را پیاده طی می کردند. در یکی از روزهای زمستان، هنگام برگشت از مدرسه، کولاک شدیدی درگرفت. نورمن کوچک نتوانست هم پای دیگر بچه ها حرکت نماید و از شدت خستگی در برف افتاد.
اگر دخترعموی بزرگ ترش، «سینا بورلاگ»، متوجه او نمی شد و از میان برف بیرونش نمی کشید، ممکن بود این مسیر زمستانی به حادثه ای جدی تبدیل گردد. سینا او را به خانه رساند؛ همان زنی که چند سال بعد نیز نقشی مهم در تشویق او به ادامه تحصیل داشت.
زندگی در مزرعه فقط با سختی های آب وهوایی همراه نبود. خانواده بورلاگ در دوران همه گیری آنفلوانزای ۱۹۱۸ نیز شاهد بیماری و مرگ اطرافیان بودند. نورمن به مادرش کمک می کرد برای خانواده هایی که به سبب بیماری در خانه قرنطینه شده بودند غذا و سوپ ببرد. ظروف را پشت در خانه ها می گذاشتند تا تماس مستقیم با افراد بیمار اتفاق نیفتد.
این تجربه ها در سالیان نخست زندگی، تصویری ملموس از آسیب پذیری انسان در مقابل بحران ها به او نشان دادند.
خاک خوب هم بدون دانش کافی محصول نمی دهد یکی از مهم ترین اتفاقات دوران نوجوانی بورلاگ در کلاس کشاورزی دبیرستان رخ داد.
وی در خانواده ای بزرگ شده بود که خاک های حاصلخیز آیووا را از بهترین خاک های دنیا می دانستند. اما معلم کشاورزی اش، «هری شرودر»، به دانش آموزان نشان داد که حتی خاک های مرغوب هم بدون تغذیه مناسب نمی توانند بیشترین ظرفیت تولید خویش را نشان دهند.
شرودر قطعه ای آزمایشی در اختیار دانش آموزان گذاشت. آنها در بخشی از زمین بدون افزودن مواد مغذی و در قسمت های دیگر با مقادیر متفاوتی از نیتروژن، فسفر و پتاسیم ذرت کاشتند.
نتیجه برای نورمن اعجاب آور بود: بخشی که بدون اصلاح خاک کشت شده بود، در هر ایکر ۲۵ بوشل ذرت تولید کرد؛ اما بعضی قطعاتی که مواد مغذی دریافت کرده بودند، به ۵۰ بوشل رسیدند.
این آزمایش ساده یک تصور قدیمی را در ذهن او تغییر داد. حاصلخیزی زمین تنها یک خاصیت طبیعی و ثابت نبود؛ دانش و روش درست می توانستند ظرفیت تولید غذا را بالا برند.
بورلاگ بعدها بارها در زندگی حرفه ای خود به اهمیت تجربه عملی و آزمایش در مزرعه بازگشت؛ نگاهی که از همین کلاس های دبیرستان شروع شده بود.
کشتی گیری، ۶۱ دلار و راهی که با یک مسابقه عوض شد بورلاگ در دبیرستان فقط به کشاورزی و درس علاقه نداشت. او ورزشکاری جدی بود و فوتبال آمریکایی، بیسبال و کشتی را دنبال می کرد. در تیم فوتبال مدرسه کاپیتان بود و در کشتی نیز استعداد قابل توجهی داشت.
کشتی گیری که با کمک استعداد ورزشی و پشتکارش راهی دانشگاه شد. با این حال، ادامه تحصیل برای خانواده ای کشاورز در دوران رکود اقتصادی آمریکا آسان نبود. بورلاگ بعد از پایان دبیرستان مدتی در مزرعه پدر و زمینهای کشاورزی اطراف کار کرد تا برای دانشگاه پول پس انداز کند.
در فوریه ۱۹۳۳، وی در مسابقات کشتی انجمن ورزشکاران آماتور در منطقه غرب میانه آمریکا شرکت کرد. در آن مسابقات، خیلی از رقبای او کشتی گیران دانشگاهی بودند؛ با این وجود، بورلاگ که حدود یک سال از کشتی دور مانده بود، به فینال رسید. مسابقه غائی به وقت اضافه کشید و او مغلوب رقیبش از کالج تربیت معلم ایالت آیووا شد.
اما شکست در آن مسابقه به یک فرصت تبدیل شد. مربی دانشگاه مینه سوتا که شاهد رقابت او بود، استعدادش را تشخیص داد و راه ورود به دانشگاه را به او نشان داد.
بورلاگ در نهایت تصمیم گرفت به دانشگاه مینه سوتا برود. پول زیادی نداشت؛ مجموع دارایی اش ۵۰ دلار بود و پدربزرگش نیز ۱۱ دلار به او کمک کرد. پدرش پیشنهاد کرد مبلغی به او بدهد، اما نورمن ترجیح داد پول پدر برای تحصیل خواهرانش کنار گذاشته شود.
شهریه دانشجویان غیربومی دانشگاه در آن زمان ۲۵ دلار برای هر فصل تحصیلی و اجاره اتاق حدود پنج دلار در ماه بود. بورلاگ با همین سرمایه اندک راهی دانشگاه شد و قرار بود با کار کردن هزینه زندگی اش را تأمین کند.
از جنگل داری تا گیاه شناسی؛ مسیری که به گندم ختم شد بورلاگ در دانشگاه مینه سوتا ابتدا رشته جنگل داری را برگزید. وی در سال ۱۹۳۷ مدرک کارشناسی گرفت و مدتی نیز در سازمان جنگل داری آمریکا مشغول کار شد. با این وجود، علاقه اش به بیماری های گیاهان و راه های مواجهه با آنها سبب شد باردیگر به دانشگاه بازگردد.
وی در سال ۱۹۳۹ مدرک کارشناسی ارشد و در سال ۱۹۴۲ دکترای لطمه شناسی گیاهی گرفت.
در آن دوره، بورلاگ با دنیای میکروب ها، قارچ ها و بیماری هایی آشنا شد که می توانستند محصول یک مزرعه را نابود کنند. او سپس در شرکت «دوپون» به پژوهش در رابطه با مواد شیمیایی مورد استفاده برای مواجهه با باکتری ها و قارچ ها پرداخت.
شاید در آن زمان کمتر کسی تصور می کرد این متخصص بیماری های گیاهی روزی به یکی از مشهورترین اصلاح کنندگان ژنتیکی گندم در جهان تبدیل گردد.
اما در سال ۱۹۴۴ فرصتی پیش آمد که مسیر حرفه ای او را برای همیشه تغییر داد: دعوت به مکزیک برای مشارکت در یک برنامه تحقیقاتی بزرگ با هدف افزایش تولید گندم.
بورلاگ در مزرعه های آزمایشی مکزیک؛ جایی که تحقیقات او برای توسعه گندم های مقاوم به بیماری و پربازده شکل گرفت. مکزیک؛ شروع جنگ طولانی با بیماری های گندم در دهه ۱۹۴۰، مکزیک با مشکلات جدی در تولید گندم مواجه بود. بیماری های گیاهی، بخصوص زنگ گندم، قسمتهایی از مزارع را تهدید می کردند و کشور برای تأمین نیاز خود به واردات وابسته بود.
در سال ۱۹۴۴، دولت مکزیک با همکاری بنیاد راکفلر برنامه ای برای بهبود تولید گندم راه اندازی نمود. بورلاگ بعنوان متخصص ژنتیک و لطمه شناسی گیاهی به این پروژه پیوست و مسئولیت سازمان دهی و هدایت تحقیقات را بر عهده گرفت.
وی در آن زمان تصور نمی کرد این ماموریت به بخش عمده عمر حرفه ای اش تبدیل گردد. قرار بود برای کاری پژوهشی به مکزیک برود، اما عاقبت بیشتر از دو دهه با دانشمندان و کشاورزان این کشور همکاری کرد.
آغاز کار چندان دلگرم کننده نبود. بورلاگ بعدها از مشکلات زبان، شرایط نامناسب لابراتوار ها، دشواری رفت وآمد و غذای نامطلوب در نبود امکانات نگهداری و سرمایش سخن گفت. در مقاطعی حتی فکر می کرد تصمیم اشتباهی گرفته و باید به شغل قبلی خود در دوپون بازگردد.
دانشمندی که از پشت میز بیرون می آمد و در مزرعه کار می کرد یکی از خاصیت های مهم بورلاگ این بود که اصلاح گندم را فقط مسئله ای آزمایشگاهی نمی دانست. او ساعات طولانی در مزارع حضور داشت، گیاهان را بررسی می کرد و نتایج آزمایش ها را در شرایط واقعی کشت می سنجید.
برای مواجهه با بیماری های گندم، او باید گونه هایی پیدا می کرد که هم محصول بیشتری بدهند و هم در مقابل بیماری ها مقاوم باشند.
در شیوه های متداول اصلاح گندم، محققان به طور معمول یک یا دو فصل در سال برای انتخاب و آزمایش نسل های جدید فرصت داشتند. بورلاگ برای سرعت بخشیدن به روند اصلاح، از تفاوت آب وهوایی مناطق مکزیک بهره برد.
او برنامه ای را پیش برد که بعدها به «اصلاح شاتل» معروف شد: کشت و انتخاب نسل های گندم در دو محیط متفاوت، یکی در ارتفاعات و دیگری در مناطق گرم تر و کم ارتفاع تر. به این ترتیب، می توانست در یک سال دو نسل از گیاهان را بررسی کند.
این شیوه نه تنها سرعت اصلاح را افزایش داد، بلکه به تولید گونه هایی کمک کرد که در شرایط آب وهوایی متنوع تری قابل کشت بودند.
راز گندم های کوتاه قد چه بود؟ یکی از مهم ترین موفقیتهای بورلاگ، توسعه گونه های کوتاه قد و پربازده گندم بود.
گندم های سنتی در خیلی از شرایط با افزایش کود و مواد مغذی، ساقه های بلندی تولید می کردند. این ساقه ها در مقابل باد و وزن خوشه های سنگین لطمه پذیر بودند و ممکن بود بخوابند؛ پدیده ای که به کاهش برداشت محصول منجر می شد.
بورلاگ با استفاده از ژن های کوتاه کنند ساقه، همچون ژن هایی که از گندم کوتوله ژاپنی «نورین ۱۰» به دست آمده بودند، توانست گونه هایی تولید نماید که ساقه کوتاه تر و محکم تری داشتند.
مقایسه گندم های بلندقد سنتی با گونه های کوتاه قد اصلاح شده؛ کوتاه تر بودن ساقه به کاهش خوابیدگی گیاه در اثر باد و سنگینی خوشه ها کمک می کرد. مزیت این گندم ها فقط کوتاه بودنشان نبود. گیاه می توانست انرژی بیشتری را به تولید دانه اختصاص دهد و در صورت دریافت کود کافی، محصول بیشتری تولید کند؛ بدون آنکه به همان اندازه گونه های بلندقد در معرض خوابیدگی قرار بگیرد.
ترکیب مقاومت به بیماری، عملکرد بالا و سازگاری با شرایط مختلف، گندم های جدید را به ابزار مهمی برای افزایش تولید غذا تبدیل کرد.
البته این موفقیت تنها حاصل یک جهش ژنتیکی یا کار یک نفر نبود. انتخاب و تلاقی گونه ها، آزمایش های چندساله، دانش متخصصان و مشارکت کشاورزان در کنار شیوه های بهتر کشت و مدیریت مزرعه نقش داشتند.
مکزیک چطور به خودکفایی در تولید گندم رسید؟ نتیجه سال ها پژوهش در مکزیک کم کم آشکار شد. گونه های اصلاح شده گندم در مزارع بیشتری کشت شدند و تولید داخلی افزایش پیدا کرد.
بر مبنای اطلاعات بنیاد نوبل، مکزیک در سال ۱۹۵۶ به خودکفایی در تولید گندم رسید؛ دستاوردی که جایگاه بورلاگ را بعنوان یکی از چهره های اصلی تحول کشاورزی تثبیت کرد.
اما این موفقیت برای او پایان ماموریت نبود. در آن سوی جهان، کشورهایی وجود داشتند که با رشد جمعیت، کمبود غذا و خطر قحطی مواجه بودند. هند و پاکستان از مهم ترین آنها بودند.
هند و پاکستان؛ وقتی گندم به مسئله ای حیاتی تبدیل شد در دهه ۱۹۶۰، هند و پاکستان با فشار سنگین جمعیت و کمبود تولید مواد غذایی مواجه بودند. خشکسالی و ضعف تولید کشاورزی، وضعیت را دشوارتر کرده بود و نگرانی از قحطی در این کشورها افزایش پیدا کرده بود.
بورلاگ و همکارانش دریافتند گونه های گندمی که در مکزیک به نتیجه رسیده اند، می توانند در قسمتهایی از جنوب آسیا نیز عملکرد مناسبی داشته باشند؛ البته منوط به آنکه با شرایط محلی سازگار شوند و کشاورزان امکان استفاده از نهاده های لازم را داشته باشند.
در سال ۱۹۶۵، آزمایش و گسترش این گونه ها در هند و پاکستان سرعت گرفت. ورود بذرهای جدید، همراه با توسعه آبیاری، کوددهی و تغییر شیوه های کشت، زمینه افزایش چشم گیر برداشت را فراهم نمود.
یکی از چالش های مهم، قانع کردن کشاورزان و سیاست گذاران بود. پذیرش گونه های جدید در مقیاس وسیع به اعتماد به نتایج مزرعه ای، دسترسی به بذر و نهاده و حمایت دولت ها نیاز داشت.
در این مرحله، بورلاگ فقط یک دانشمند نبود؛ او باید در رابطه با ضرورت تغییر روش کشاورزی با مقام های دولتی، کارشناسان و کشاورزان گفت و گو می کرد.
بورلاگ در کنار دانشمندان و کشاورزان هندی؛ همکاریهای علمی وی در جنوب آسیا به افزایش تولید گندم کمک کرد. روحیه رقابتی بورلاگ که از سالیان ورزش و کشتی گیری با او همراه شده بود، در کار علمی اش نیز دیده می شد. او از آن دسته محقق هایی نبود که با اولین شکست یا مخالفت، پروژه را کنار بگذارند.
انقلاب سبز؛ نامی برای یک تغییر بزرگ گسترش گونه های پربازده گندم و برنج و تغییر شیوه های کشاورزی در کشورهای درحال توسعه، کم کم با عنوان «انقلاب سبز» شناخته شد.
این تحول تنها به تولید بذرهای جدید محدود نبود. اصلاح گونه ها، استفاده از کود، گسترش آبیاری، بهبود مدیریت مزرعه و سرمایه گذاری در پژوهش کشاورزی، مجموعه ای از تغییرات را شکل دادند که ظرفیت تولید غلات را بالا بردند.
بورلاگ به سبب نقش محوری در توسعه گندم های پربازده، بعنوان پدر انقلاب سبز شناخته شد؛ هرچند خودش همیشه تاکید می کرد این موفقیت حاصل تلاش یک گروه بزرگ از دانشمندان، کشاورزان و نهادهای پژوهشی بوده است.
نورمن بورلاگ و همسرش مارگارت بعد از دریافت جایزه صلح نوبل در سال ۱۹۷۰. جایزه نوبل صلح؛ تماس تلفنی که ابتدا شبیه شوخی به نظر رسید در سال ۱۹۷۰، کمیته نوبل جایزه صلح را به نورمن بورلاگ اهدا کرد. دلیل انتخاب او، نقش آفرینی در انقلاب سبز و کمک به افزایش تولید غذا در جهان بود.
اما واکنش خود بورلاگ به این خبر، به اندازه موفقیت علمی اش جالب بود.
وی در مصاحبه ای که بعدها در مجله دانشگاه مینه سوتا انتشار یافت، توضیح داد وقتی خبر برنده شدنش را شنید، ابتدا تصور کرد کسی قصد شوخی با او را دارد.
ماجرا در مزرعه ای در دره تولوکا در مکزیک صورت گرفت. بورلاگ همراه پنج دانشمند از رومانی، برزیل و مکزیک مشغول برداشت محصول بود. همسرش، مارگارت، به مزرعه آمد و به وی خاطرنشان کرد فردی از یک روزنامه در اسلو تماس گرفته و بدنبال صحبت فوری با او بوده است؛ پیامی که خبر برنده شدن جایزه نوبل را در خود داشت.
بورلاگ در آن زمان در بین خوشه های گندم و درگیر کار روزانه بود؛ نه در یک مراسم رسمی یا پشت میز دفترش.
این تصویر به خوبی با شخصیت کاری او هماهنگ بود: دانشمندی که حتی بعد از شناخته شدن در سطح جهانی، بازهم ترجیح می داد در مزرعه و کنار گیاهان باشد.
بورلاگ در سالیان پایانی زندگی؛ او تا نزدیک انتهای عمر به فعالیت در زمینه امنیت غذایی و تحقیقات کشاورزی ادامه داد. دانشمندی که نمی خواست پشت میز بازنشسته شود بورلاگ حتی بعد از دریافت جایزه نوبل نیز فعالیت هایش را متوقف نکرد. وی در سالیان بعد به آموزش دانشمندان جوان، همکاری با مراکز تحقیقاتی و توسعه راهکارهایی برای افزایش تولید غذا در کشورهای مختلف ادامه داد.
در سال ۲۰۰۴، زمانی که نزدیک به ۹۰ سال داشت، در مصاحبه ای با دانشگاه مینه سوتا جمله ای اظهار داشت که به خوبی روحیه اش را نشان می داد: «می خواهم در حالی بمیرم که چکمه هایم به پا هستند.»
شهریه دانشجویان غیربومی دانشگاه در آن زمان ۲۵ دلار برای هر فصل تحصیلی و اجاره اتاق حدود پنج دلار در ماه بود. از جنگل داری تا گیاه شناسی؛ مسیری که به گندم ختم شد بورلاگ در دانشگاه مینه سوتا ابتدا رشته جنگل داری را برگزید. انقلاب سبز؛ نامی برای یک تغییر بزرگ گسترش گونه های پربازده گندم و برنج و تغییر شیوه های کشاورزی در کشورهای در حال توسعه، کم کم با عنوان انقلاب سبز شناخته شد.
منبع: biashomal.ir
این مطلب بیاشمال را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب